Тіршілік тынысы Tirshilik-tynysy.kz ақпараттық агенттігі
» » Жыраулық өнер – ұлттық рух пен тағылымның көзі

Жыраулық өнер – ұлттық рух пен тағылымның көзі

Кәсіби мереке аясында әріптестерім мәдениет саласының сан түрлі бағыты жөнінде байыппен сөз қозғап, өз ойларын ортаға салуда. Менде жыраулық өнердің аудан көлемінде қалыптасуы жөнінде бірер пікір айтуды жөн санап отырмын. Жалпы алғанда, жыраулық өнер – халқымыздың сан ғасыр бойы ұрпақтан-ұрпаққа аманаттап келе жатқан асыл мұрасының бірі. Әсіресе, Сыр өңірінде бұл өнердің орны ерекше. Сыр бойы қашанда жыр мен терменің, мақам мен дастанның алтын бесігі саналған. Бұл өлкеде жыраулық дәстүр үзілмей, халықпен бірге жасасып келеді. Жыраулар елдің тарихын, тағдырын, мұң-мұқтажын жырға қосып, халықтың рухани дүниесін байытқан. Сондықтан жыраулық өнер – ұлттық рух пен тағылымның қайнар көзі.

Менің жыраулық өнерге деген қы­зығу­шы­лығым мектеп қабыр­ғасында жүрген кезден бас­талды. Сол уақытта бо­йымдағы өнерге деген бейім­ділікті байқап, дұрыс бағыт-бағдар берген ұстазым – Серік Өтеуов. Ұс­тазымның тәлімі мен қамқорлығы ар­қа­сында жы­раулық өнердің қыр-сырын танып, сахнаға деген сүйіспеншілігім оянды. Ол кісі бізге тек жыр айтуды ғана емес, өнерді құрметтеуді, халықтың рухани мұрасын бағалауды үйретті. Әрбір мақамның мәнін, жырдың мазмұнын терең түсіндіріп, орын­даушылық ше­бер­ліктің қырларын меңгертті.


Асыл өнер — ұлт үшін киелі өнер. Себебі жырау — халықтың рухани үнін жеткізуші тұлға. Әрбір жырдың астарында елдің тарихы, тәрбиесі, өнегесі жатыр. Сондықтан жырау тек жақсы дауыс иесі ғана емес, сөздің қадірін түсінетін, ұлттық құндылықты бойына сіңірген жан болуы керек. Жыр орындау кезінде әр сөздің мағынасына, мақамына, тыңдаушыға әсеріне ерекше көңіл бөлінеді. Өйткені жыраудың үні мен орындау мәнері көрерменнің жүрегіне жол табуы тиіс.

Сыр өңірінде жыраулық өнер­дің кеңінен дамуына көп­теген өнер майталмандары үлес қосты. Аға буын жырау­лар­дың еңбегі мен өнер жолы кейінгі толқынға әрдайым үлгі болып келеді. Біз сол кісілердің өнерін тыңдап, тәжірибесін бойымызға сіңіріп өстік. Бүгінде сол дәстүрдің жалғасып келе жатқаны көңіл қуантады. Қазіргі таңда мәдениет үйлерінде, өнер мектептерінде, түрлі үйір­мелерде жыраулық өнерге баулитын жұмыстар жүйелі түрде жүргізіліп келеді.

Жастардың жыраулық өнерге қызығушылығының арт­уы – ұлттық өнердің өмір­шең­дігінің дәлелі. Сан түрлі бай­қау мен фестивальде жас жы­раулардың өнер көрсетіп жүргенін көргенде, қазақ өне­рінің болашағына сенім артады. Өйткені ұлттық өнер ұрпақ сабақтастығы арқылы ғана дамиды. Егер жас буын ата-баба мұрасын қадірлеп, оны әрі қарай жалғастыра білсе, рухани құндылықтарымыз ешқашан жоғалмайды.
Жыраулық өнер адамға тек өнерді ғана емес, тәрбиені де үйретеді. Жыр тыңдаған адам сөз қадірін түсінеді, тарихын таниды, ұлттық рухты бойына сіңіреді. Сондықтан бұл өнердің қоғамдағы орны қашанда биік. Әсіресе, қазіргі заманда ұлттық құндылықтарды сақтау мен насихаттау аса маңызды болып тұрған кезеңде жыраулық өнердің маңызы одан сайын арта түсуде.

Мен үшін жыраулық өнер – өмірімнің ажырамас бөлігі. Сах­наға шығып, халық алдында жыр орындау – үлкен бақыт әрі зор жауапкершілік. Көрерменнің ықыласы мен батасы әрдайым шабыт береді. Осындай қасиетті өнер жолында жүргенімді мақ­тан тұтамын.

Ұлттық өнер – ұлттың жаны. Ал жыраулық дәстүр – сол руханиятымыздың алтын арқауы. Сондықтан атадан ба­лаға мирас болып келе жатқан бұл өнерді көздің қарашығындай сақтап, кейінгі ұрпаққа жеткізу – баршамыздың парызымыз. Сыр елінде жыраулық өнердің шамы ешқашан сөнбей, жас жыраулардың үнімен жаңғыра беретініне сенемін.


Алмат ӨТЕУОВ,
жыршы
19 мамыр 2026 ж. 34 0