Ел үшін туып, елге еңбегі сіңген азамат
![](/uploads/posts/2022-11/1669097664_000.jpg)
Ең алдымен, «Расул Есенов кім еді?» деген сұраққа жауап іздеп көрейікші. Бұл сұраққа оны білетін, өмірде бір рет болса да кездесіп, сөйлескен, сапарлас болып, сұхбаттасқан адам «Ең алдымен Расул Есенов текті әулеттің түлегі еді» деп жауап берері анық. Иә, ол расында да өте қарапайым отбасында, тектілікті ту еткен берекелі шаңырақта өсіп, жетілді. Әкесі Әбутәліп ақсақал ұлағатты ұстаз әрі адал еңбектен бақыт тапқан кәсіпкер болса, анасы Бақыт апаны саналы ғұмырын халыққа қызмет көрсетуге арнаған жанашыр жан, қоғам белсендісі деп айтуға болады. Бүгінде үлкенге де, кішіге де сыйлы қос қарияның есімі ауданда құрметпен аталады. Еңсесін еңбекпен тіктеп, ұрпақтарына да адал жұмыс істеуді, тек алға ұмтылып, қоғамға қызмет етуді үлгі-өнеге еткен Әбутәліп аға мен Бақыт апа ел үшін туып, елге еңбегі сіңген ұлдары Расулдан ердің жасы елуге толарына небәрі тоғыз күн қалғанда айырылып қаламыз деп ешқашан ойламағаны анық. Мұны өте қиын жағдай, ауыр қаза десек болады. Алланың әміріне қолдан келер шара да жоқ.
Күздің қоңыр салқыны ептеп сезіле бастаған қазан айының 17-і күні таңертеңгілік атпалдай азамат әдеттегідей арқыраған-жарқыраған қалпында облыс орталығына ем алуға өз аяғымен кетіп, тағдыр салған сынақтан отбасына табытпен оралғанда ауданда күңіренбеген адам қалмады. Ауданның бірінші басшысынан бастап арыстай азаматтан қапияда айырылып қалғанына сенер-сенбесін білмей, амалдың жоқтығынан қазаны естірту үшін жиналғанда Тереңөзектің аспанына қайғының қара бұлты үйірілді. Осы ретте, Расул Есеновпен әріптес, сыйлас, сапарлас, дос болған, жанашырлығын сезініп, қамқорлығын көрген азаматтар әлі күнге дейін дел-сал күй кешіп жүргенін де айтып өткеніміз жөн. Бұл ардақты азаматтың қоғамдағы өзіндік орны, мәртебелі төрі бар екенін анық аңғартса керек-ті.
Халық даналығында «уақыт – сыншы» деген сөзбен «уақыт – емші» деген сөз бірге айтылады. Қанша жазып, қалай жоқтасақ та енді сынаптай сырғыған уақыт кері айналмайды. Өткен оралмайды. Сондықтан «Болған іске болаттай бол» деген орнықты ойға бекінгеніміз де дұрыс шығар. Біз өткен іске өкінгенімізбен қолдан келер қайран жоқ екенін ұғынып, бүгін ардақты азаматтың өңірге аян өмірбаяны мен жұртшылық жадындағы жақсы істері туралы қалам тербесек дейміз.
Кейіпкерімізді танып-білу үшін сәл кейінге шегініс жасайық. Еліміз егемендік алған тұста Расул Есенов 18 жастағы жалынды жас еді. Ол өз мамандығына сәйкес жұмыс таппаса да, ата-анаға қарап отыруды өзіне ар санады. Әртүрлі кәсіпті жасап жүріп, бизнес ашуды ойлады. Сөйтіп, тоқсаныншы жылдардың соңында «Углесбыт» серіктестігін құрды. Басында көмір сатумен айналысқан мекемеде бар-жоғы 2-3 адам жұмыс істейтін. Бірақ көмір тек жылу маусымында керек. Ал жаз бойы не істемек?! Осылайша, іскер азамат серіктестіктің жұмыс ауқымын кеңейтуді мақсат тұтты. Қыс бойы аудан тұрғындарын, мекемелерді көмірмен қамтыса, жаз бен көктемде құрылыс заттарын тасыды. Оған арнайы бағытталған дүкен де ашты. Қарағандыдан көмір, Өскеменнен цемент, Қостанайдан ағаш жеткізумен айналысты. Сөйтіп, отыздан астам адамды тұрақты жұмыспен қамтыды. Құлашын күннен-күнге кеңге жайып келе жатқан мекеме құрылыс салуды да қолға алды. «Қызылорда-Жалағаш» автожолы бойынан кентке қарасты жаңа шағын аудан бой көтерген тұс еді бұл. Мұнда мамандарға және аз қамтамасыз етілген отбасыларға арналып үйлер салынды. Мұнан бөлек, Қалжан ахун, Асқар Тоқмағамбетов ауылдарында «Тағзым» алаңдары қайта жаңғыртылып, күрделі жөндеуден өткізілді. Заманға бейімделген кәсіпкердің жетекшілігімен Қалжан ахун ауылдық округі әкімдігінің ғимараты мен «Петро Қазақстан Құмкөл Ресорсиз» АҚ үшін Құмкөл кенішінде шағын қалашық сапалы тұрғызылды. Бұл жылдар іскер азамат үшін өсу, өркендеу жылдары болды десек, артық айтқандық емес. Қанша қиындыққа тап болса да алға ұмтылуды мақсат еткен кәсіпкер 2007 жылы «Углесбыт+7» мекемесін ашты. Жанар-жағармай тасымалымен айналысатын мекеме әлі күнге кәсіпорындарды, шаруашылықтарды сұйық отынмен қамтамасыз етіп келеді.
Сыр өңірінің шаруашылықтары суармалы егіспен айналысатындықтан су құрылғыларының немесе каналдардың таза, суды өткізу қабілетінің жоғары деңгейде болуы маңызды. Бұл жұмыстарды да «Углесбыт+7» серіктестігінің мамандары ұршықтай иіріп әкетті. Ауданнан тысқары елді мекендерде де каналдарды тазалап, диқандар ризашылығына бөленді. Қалжан ахун, Шаған ауылынан бөлек, Шиелі ауданына қарасты «Сұлутөбе» каналы да тазаланып, күріш атыздарына мол су іркіліссіз баратын болды.
Кәсіптен нәсіп тапқан халық қалаулысын үнемі бір нәрсе мазалайтын. Ол жеріміздегі шексіз байлықты өзге емес, өз халқымыз пайдаланса, елдің игілігіне қызмет етсе деген пайым еді. Осы орайда, ол күріш ақтайтын зауыт салып, жаңа жұмыс орындарын ашып, егілген күрішті ақтап, оны өзге облыстар мен көршілес мемлекеттерге экспорттауды қолға алды. Бұл бастамасы жемісті, нәтижелі болды. Бірінші зауыттың жұмыс ауқымын кеңейтіп, екінші зауытты іске қосуды да жоспарлады. Бәрі ауданның игілігі үшін, осы жердің азаматтарына жұмыс болсын деген ниеттен туындаған ойлардың нақты іске айналуы еді. Бірақ амал нешік, ардақты азамат алға қойған мақсаттарына толық жете алмады.
Дана халқымыз «Қайырымдылық – қайырлы іс» дейді. Қайырымды, жомарт, қолы ашық жанды көпшілік абыройлы азамат ретінде мақтан тұтады. Сондай азаматтардың бірегейі облыстық мәслихат депутаты Расул Есенов болғанын Сыр өңірінің, оның ішінде Сырдария ауданының жұртшылығы жақсы біледі. Тындырымды тірлігімен көпшілік алғысына бөленген ол қоғаммен тығыз қарым-қатынас орнатып, қиын кезеңде ел жанынан табыла білді. Облыс, аудан көлемінде ұйымдастырылатын қайырымдылық іc-шараларына белсенді қатысып, өз үлесін қосты. Мәселен, бұрнағы жылы аудан орталығында мешіт құрылысына қажетті материалдар алып берген еді. Жыл сайын Құрбан айт мерекесінде ірі қара малын сойып, әлеуметтік аз қамтамасыз етілген отбасы мүшелеріне үлестіретін. Сонымен бірге, халық қалаулысы ай сайын мұқтаж отбасыларға ұн, май, макарон өнімдерін, қант, шай секілді азық-түліктер тарататын. Жұртшылықты әбігерге салған пандемия кезінде облыстық, аудандық ауруханаға жасанды тыныс алу аппаратын, оттегі баллондарын алып берген болатын. Былтыр «Бөріт» қорымын кеңейтіп, қоршалап, әруақтар рухына ас беріп, ақсақалдардың ақ батасын алып еді. «Бұл менің қоғам алдындағы азаматтық парызым», – дейтін еді Расул Әбутәліпұлының өзі.
Бүгін біз қырқын өткізсек те бақилық сапарға кеткеніне сенбей отырған іскер азаматпен жақында аға-іні ретінде жақынырақ сөйлесудің сәті туды. Қашан көрсеңіз де бір жұмыстың қамымен немесе біреудің мәселесін шешумен, өтінішін орындаумен ойға, қырға шапқылап жүретін азаматқа: «Аға, өзіңізге де, телефоныңызға тыным жоқ. Бір күн болса да жұмыстан демалсаңызшы» дедім. Ол ойланып қалды. «Расында да дем алғым келеді. Бірақ бәріне үлгеру керек» деп қысқа қайырды. Сосын әлдебір нөмірден келген «смс»-ті оқытты. Біреу еміне ақша сұрап, көмектесуін өтініпті. «Бұрын-соңды танымайтын адамға қалай жәрдемдесесіз? Қазір мұндай алаяқтар көп» деп едім, жаны жомарт азамат: «Мұқтаж отбасыларға көмектесуді – азаматтық парызым деп білемін. Алла Тағала олардың ризық-несібесін менің кәсібім арқылы жүргізіп қойғанын білемін. Сондықтан қолдан келсе, жоққа жәрдемдескенді жөн санаймын, – деп қомақты қаржыны еміне дауа іздеген жанның есепшотына аударып жіберді. Бұл оның көңілінің тазалығы, өзгені өзіңдей көріп, сенуі, бір сөзбен айтқанда жомарттығы еді. Ал ардақты азаматтың мұндай жомарттығын талай мәрте көзбен көрдік, көңілге түйдік. Сондықтан жұртқа жанашыр азамат өмірден өткен күні «Анамның еміне көмектесіп еді», «Баламның отасын жасатуға жәрдем сұрағанымда, бірден қажетті қаржыны беріп еді», «Үйіміз құлағалы тұрғанда үй салып беріп еді», «Үйде көміріміз болмаған кезде өтінішімізді орындап, тегін-ақ көмір беріп еді», «Шеттей бала-шағамен ішерге ас таппай отырғанымызда азық-түлік әкеліп беріп еді», «Жұмыс таппай жүргенімізде жұмысқа қабылдап, отбасымызды асырауға ықпал еткен еді» деп жоқтау айтқандарда есеп болмады. Түсінгенге, бұл ердің ел үшін туып, елдің қажетіне жарауы, бір сөзбен айтқанда елдің ағасы да, панасы да бола білгенінің айғағы.
Расында да ардақты азаматқа сырдариялықтар арқа сүйеді. Қысылғанда қамқорлығын сезінді, сая тапты. Жығылғанда маңдай тіреп барды. Ол ешқашан ешкімнің меселін қайтармады. Қоғамнан өзінің берекесін бөлек қарамады. Қолдан келсе, жоққа жәрдемдесті, мұқтажға көмектесті. Қолдан келмесе, жол сілтеп, бағыт көрсетті. Сол еңбегі мен адалдығы оны абыройдың биігіне көтерді. Үш рет аудандық мәслихаттың, екі рет облыстық мәслихаттың депутаты атанып, елдің сенімін арқалады. Мемлекеттік наградалармен, төсбелгілермен марапатталды. Есімі кітаптарға енді, еңбегі республикалық, облыстық, аудандық газеттерде дәріптелді. Бірнеше рет «Жомарт жүрек» аталымы бойынша «Алғыс хатқа» ие болды. Өзі туып-өскен, азамат болып қалыптасқан «Сырдария ауданының Құрметті азаматы» атанды. Өмірден өтерінің алдында ғана республикалық «Жыл меценаты» байқауының жеңімпазы болғаны жөнінде жақсы хабар келіп еді. Астана қаласында өтетін марапаттау рәсіміне қатысу үшін жомарт жан дайындалып та жүрген болатын. Бірақ ардақты азамат ол күнге жете алмады. Қазан айының 17-і күні аурухана қабырғасында қапияда келместің кемесіне мініп, бақилық сапарға аттанып кете барды. Бірақ Расул Әбутәліпұлының артында өшпес іс те, із де қалды. Игі іс, ізгі із ұмытылмайды. Асыл жары Гүлмира жеңгеміз, інісі Серікбол ағамыз, Фатима, Фархат, Рахат, Рахима есімді ұл-қыздары, Зере есімді келіні мен немерелері Фарух, Фуат бар кезде ұрпақтар өсіп жетіле береді, әкелерінің абыройлы жолын жалғайды деп сенеміз.
Таулардың алыстаған сайын биіктей түсетіні секілді ер еңбегі ел-жұрт барда ескеріліп, көңілдерде, жүректерде жаңғыра береді. Біз бүгінгі естелігімізде «Жақсының жақсылығын айт, нұры тасысын» деген халық даналығы негізінде азаматтың үлгілі істерін өзгелерге өнеге етуді жөн санадық. Мақаламызды арыстай азаматтың мәңгілік мекеніндегі бейітіне қойылған көктасқа жазылған бір шумақ өлеңіммен аяқтағым келеді.
Ел-жұртқа арқа сүйер тірек едің,
Бар болсаң қамқор болып жүрер едің.
Жаратқан жәннат етсін жайыңызды,
Сол менің Тәңірімнен тілегенім.
Бақұл болыңыз, рухыңыз пейіште шалқысын, асыл Аға!
Ақтөре ИБРАГИМҰЛЫ