Күріш өсіру – сырт көзге қарапайым көрінетін, бірақ шын мәнінде үлкен сабыр мен шеберлікті қажет ететін кәсіп. Талғат Орынбасарұлы үшін бұл – жай жұмыс емес, өмір салты. Таңның алғашқы жарығы жер бетіне түспей жатып-ақ ол атыз басында жүреді. Су деңгейін бақылау, жердің тегістігін байқау, әр танаптың жағдайын сезіну – оның күнделікті тынысы. Себебі ол күріштің тағдыры – судың жүрісіне, ал судың жүрісі – адамның ұқыптылығына байланысты екенін жақсы біледі.

Оның негізгі мамандығы – сушы. Бұл мамандық ауыл шаруашылығында ең жауапты саланың санатына кіреді. Сушы – тек суды жіберетін адам емес, бүкіл егістің тепе-теңдігін сақтаушы. Сондықтан әр тамшы су оның көз алдында есептеулі. Талғат осы істі жылдар бойы меңгеріп, тәжірибесін күнделікті еңбегімен дәлелдеп келеді.

– Күріш өсірудің өзіне тән заңы, өзіне тән тәртібі бар. Бұл салада ең бастысы – уақыт пен сабыр. Дән себілгеннен кейін шамамен қырық күн бойы үздіксіз бақылау мен тұрақты күтім қажет болады. Осы аралықта табиғаттың да, адамның да шыдамдылығы сыналады. Күннің ыстығы, судың мөлшері, жердің ырғағы – бәрі де бір-бірімен тығыз байланыс­ты. Осындай сәтте әрбір ұсақ-түйекке дейін мән беру – мол өнімнің кепілі. Мен үшін бұл кезең – ең жауапты, ең күрделі әрі ең маңызды уақыт. Күрішті жай ғана егін ретінде қарау дұрыс емес. Әр атыздың өз мінезі, өз болмысы бар. Бір танап суға тез бейімделсе, енді бірі баяу қабылдайды. Бір жердің топырағы жұмсақ болса, екіншісі қатаңдау келеді. Сондықтан әр атызды жеке зерттеп, соған сай күтім жасау қажет. Мен көп жылдық тәжірибемде жермен жұмыс істеу – тек еңбек емес, ол үлкен сезім мен байқағыштықты талап ететін іс екенін түсіндім. Судың рөлі күріш шаруашылығында ерекше. Су дұрыс берілмесе немесе деңгейі сақталмаса, бүкіл еңбектің нәтижесі өзгеріп кетуі мүмкін. Сондықтан біз үшін суды басқару – ең жауапты міндеттердің бірі. Атыздың тегістігі де үлкен рөл атқарады. Егер жер дұрыс тегістелмесе, су біркелкі таралмайды, ал бұл өнім сапасына тікелей әсер етеді. Осы себепті әрбір кезеңде мұқияттылық пен дәлдік қажет. Менің ойымша, диқан болу – тек жер жыртып, егін егу ғана емес. Ол – табиғатпен тіл табысу, оның ырғағын түсіну, сонымен бірге сабыр мен табандылықты серік ету. Күріш шаруашылығында асығыстық ешқашан жақсылыққа әкелмейді. Әр іс өз уақытымен, өз ретімен орындалуы тиіс. Көктемгі егістен бастап, күзгі жиын-терімге дейінгі әрбір кезең үлкен жауапкершілікті талап етеді. Көп жылдық тәжірибем жер адамға өз байлығын оңай бере салмайтынын үйретті. Ол ең алдымен еңбекті, ұқыптылықты және адал ниетті талап етеді. Егер осы талаптар орындалса ғана жер өз берекесін береді. Сондықтан мен үшін күріш өсіру – жай жұмыс емес, өмір салты, үлкен мектеп. Әр маусым – жаңа сынақ. Әр атыз – жаңа жауапкершілік. Ал сол жауапкершілікті сезіну – нағыз диқанның басты қасиеті деп білемін, – деді өз ісінің маманы.

Кейіпкерім №137 орта мектептің түлегі болған. Ол білімді ауыл өмірімен ұштастыра білді. Бірақ оның шынайы мектебі – кең дала. Сол далада ол желдің бағытын, жердің мінезін, судың тілін үйренді. Күріш атызында жүріп ол үшін теориядан гөрі тәжірибе маңызды болды. Жерге қараса – болашақты көреді, суға қараса – еңбектің нәтижесін елестетеді.

Айта кетейік, Талғат Орынбасарұлы – он ағайындының бірі. Үлкен әулеттің ортасында өсу оның мінезін шыңдады. Еңбекке ерте араласып, жауапкершілікті жас кезінен сезінді. 1993 жылы Манат Қаликиевамен шаңырақ көтеріп, бүгінде үш ұлдың әкесі атанып отыр. Отбасындағы тұрақтылық пен сабыр – оның еңбек жолындағы табандылығымен үндес. Үйдегі мейірім мен атыз басындағы тынымсыз еңбек бір-бірін толықтырып тұрғандай.

Күн сайын атыз басында жүргенде ол үшін уақыт баяу ағады. Таңертеңгі салқын леп, түскі шақтағы ыстық күн, кешкі салқын самал – бәрі де бір маусымның әр тынысы. Су бетінде күн сәулесі жылт-жылт етіп, желмен бірге қозғалғандай болады. Сол сәтте Талғаттың бейнесі де осы табиғатпен біртұтас болып кетеді. Ол сөйлемейді, бірақ еңбегі сөйлейді. Ол жар салмайды, бірақ атыздағы әр сабағы оның үнсіз жетістігі. Күрішші еңбегі – көзге көп көріне бермейтін, бірақ ел ырысына тікелей әсер ететін еңбек. Талғат Қожабаев сияқты жандардың арқасында Сыр даласы күрішке толып, ел дастарханы молаяды.

Кеш түскенде атыз үсті тынышталады. Су баяу ағып, жел де сабырға түседі. Сол тыныштықта Талғат Орынбасарұлы тағы бір күннің еңбегін аяқтап тұрады. Бірақ оның ойы ертеңгі күнде. Өйткені күрішші үшін әр күн – жаңа бастама, әр маусым – жаңа сынақ. Ал сол сынақтан сүрінбей өту – оның өмірлік дағдысы.