Қазынашылық жүйе – қаржыны қалтқысыз басқаруға ие

– Зағира Байқоңырқызы, өзіңіз осы салада 30 жылға жуық уақыттан бері жемісті еңбек етіп келесіз. Алдымен қазынашылық басқармасы туралы толық ақпараттанып алсақ...
– Мемлекетіміз тәуелсіздік алғаннан кейін, өндірістер тоқтап, жұмыссыздық жайлап, инфляцияның белең алып тұрған кезінде экономиканы тұрақтандыру үшін, елдегі ақша айналымын бақылау мен айналымдағы есепті қамтамасыз ету мақсатында мемлекеттік қаржы басқармасын реформалау қажет болды. Осы ретте 1994 жылы Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі құрамында Қазынашылық Бас басқармасы құрылды. Аймақтардағы қазынашылық жүйенің алғашқы құрылымы жасалып, Ұлттық Банктің есеп айырысу кассалары Қазынашылық басқарманың аумағына шоғырландырылды. Оларға бюджет қаржысының түсімін және оны мемлекеттік мекемелердің шотына аударылуын қадағалап отыру міндеті берілді. 1995 жылы Қазынашылық басқармасы бюджеттің шығындары мен кірістерінің жаңа бюджеттік классификациясын жасап шығарды. Сол жылы Қазақстан Республикасы Президентінің Жарлығымен Ұлттық Банктің есеп айырысу кассаларының орталығы Қазынашылық басқармасының базасында құрылған Бюджеттік банктің қарауына берілді.
– Облыстық басқарма сәл кейіндеу құрылған ғой сонда иә?
– Иә, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 1995 жылдың 4 сәуірдегі №23 бұйрығымен Қызылорда облыстық басқармасы құрылды. Сол кезде басқарманың бастығы лауазымына Құттықожа Ыдырысов тағайындалды. Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігінің 1996 жылдың 9 қазандағы бұйрығымен Қызылорда, Ленинск қалаларында және барлық аудандарда Қазынашылық бөлімдері құрылып, 1 уәкілетті қызметкер жұмыс жасады. Сол кезде Сырдария аудандық қазынашылық бөлімі бастығы лауазымына Дайрабай Жарылқасын тағайындалды.
– Қазынашылық органдарының негізгі мақсат пен міндеті қандай?
– Қазынашылық органдарының негізгі міндетіне республикалық бюджеттің кассалық атқарылуын және ақшалай қаржысының басқарылуын, Қазақстан Республикасының ішкі және сыртқы мемлекеттік берешегінің қозғалысын есепке алу мен оған қызмет көрсетуді, республикалық бюджет пен мемлекеттік бюджеттен тыс қорлардың арасындағы қаржы қарым-қатынасының реттелуін жүзеге асыру жатады. Яғни, бір сөзбен айтқанда – мемлекет бюджетін тиімді басқару. Бұл қай елде, қай жерде болсын өте маңызды сала.
Қазіргі таңда қазынашылық жүйесі жаңа талаптарға сай жетілдіріліп келеді. Мекеменің бағдарламалық қамтамасыз ету негізінде жаңа қазынашылық жүйесі жасалды. 2004 жылдан бастап қазынашылықтың ақпараттық жүйесі толық енгізілді. Санды Қазақстан кезеңінде уақыт талабына, қаржыны басқарудың халықаралық тәртіптеріне сай «Қазынашылық-клиент» мемлекеттік мекемелер арасындағы электронды құжат айналымы іске қосылды. Осы жобаның арқасында республика бойынша барлық операциялардың ашықтығына қол жеткізілді.
Ақпараттық жүйе құжаттарды қабылдау мен өңдеу бойынша мекеменің функцияларын автоматтандыруға жол ашты. Мекемелерге электронды форматта қызмет көрсететіндіктен, жұмыстың тиімділігі артты, қызмет көрсету уақыты қысқарды, қағазбастылық азайды, қаржылық құжаттарды өңдеу сапасы жақсарды, операциялық және көліктік шығындар азайды, әкімшілік кедергілер жойылды, жемқорлық фактілерінің орын алуына тосқауыл болды.
– Ауданда қандай жұмыстар жүргізілуде?
– Сырдария аудандық қазынашылық басқармасында бюджеттің атқарылуына 56 мемлекеттік мекемеге, 1 квазимемлекеттік сектор субъектісіне, 2 мемлекеттік сатып алу субъектісіне қызмет көрсетіледі. Барлық құжат электронды форматта, «Қазынашылық-Клиент» ақпараттық жүйесі арқылы қазынашылық органдарына орындалуға түсіп, Қазынашылықтың біріктірілген ақпараттық жүйесінде өңделеді.
Бірінші қызмет көрсетілетін мекемелердің құжаттар жинағы қалыптастырылып, аудан бюджеті және жергілікті өзін-өзі басқару бюджеттерінің жиынтық және жеке қаржыландыру жоспарларын жүйеге уақытылы жүктеу жұмыстары жүргізіледі. Ағымдағы жылы облыс бойынша аудандар арасында жылдық қаржыландыру жоспарды алғашқы болып енгізген біздің Басқарма екенін айта кету орынды. Қызмет көрсетілетін мекемелердің шоттарына жылдық қаржыландыру жоспары отырғызылғаннан кейін, мемлекеттік мекемелердің азаматтық құқықтық мәмілелерін тіркеуге өтінімдерін тіркеу жұмыстары мен шығыс бағыты бойынша төлеуге берілетін шоттар арқылы төлемдер жүргізіледі.
– Сырдария аудандық Қазынашылық басқармасында қанша қызметкер бар?
– Қазір бізде жоғары білімді 7 маман қызмет көрсетеді. Мамандардың мемлекеттік қызметтегі орташа еңбек өтілдері – 20 жылдан жоғары. 3 қызметкеріміздің екі жоғары білімі бар екенін де атап өту орынды. Бұл сала мамандарының барлығы дерлік тәжірибесі толысқан қызметкерлер екенін көрсетеді. Олар 3 жылда 1 рет біліктілік арттыру курстарына қатысып, біліктіліктерін жетілдіріп отырады.
Басқарма алдындағы міндет – бюджеттің атқарылуына сапалы, уақытылы қызмет көрсету. Міндетті тиісінше орындау мақсатында, мекеменің есепші мамандарына жүйелі түрде қолданыстағы нормативті құқықтық актілер талаптарына түсіндірме жұмыстары жүргізіліп, қажет болған жағдайда шолу ақпараттық хаттар жолданып отырады. Қызметке жаңадан тағайындалған қызметкерлерге де «Қазынашылық-клиент» ақпараттық жүйесіндегі ақпараттық қауіпсіздік талаптары және қаржы құжаттарына қол қою құқығы берілген рөлдер бойынша түсіндірме оқулары ұйымдастырылып келеді.
Одан бөлек, Қазақстан Республикасы Қаржы министрлігі Қазынашылық комитетінің Қызылорда облысы бойынша Қазынашылық департаментінің сыбайлас жемқорлыққа қарсы іс-қимыл жөніндегі 2025 жылға арналған іс-шара жоспарына сәйкес, сыбайлас жемқорлық сипатындағы бұзушылықтарды болдырмау және оның алдын алу жолдары тақырыбына дөңгелек үстелдер, ақпараттық оқулар ұйымдастырылып отырады.
– Өзіңіздің осы салада ұзақ жылдан бері елеулі еңбек етіп келе жатқаныңызды білеміз...
– Жоғарыда айтып өткенімдей 1996 жылдан бастап аудандарда Қазынашылық бөлімдері құрылды. 1998 жылдан бері осы салада жұмыс істеп келемін. 2015 жылы басшы лауазымына тағайындалдым. Саланың ыстығы мен суығын қатар көріп келеміз, бөлімнің құрылғаннан бергі барлық жұмысы көз алдымызда. Биыл облыс бойынша Қазынашылықтың құрылғанына – 30 жыл. Мереке қарсаңында барлық әріптестерімді құттықтаймын! Мемлекетіміздің өркендеуі бағытында бюджет қаражатының тиімді және сапалы игерілуі жолында абыройлы қызмет атқарып, еліміздің жарқын болашағы үшін адал қызметімен үлес қосуларына тілектеспін!
– Сала мамандарын атаулы күнмен құттықтай отырып, жұмыстарыңызға сәттілік тілейміз! Сұхбатыңызға рақмет!
Әңгімелескен
Аружан МҰХАНБЕТҚАЛИ