– Архив – қоғамның рухани дамуына қызмет ететін маңызды сала. Ол ұлттық құндылықтарды сақтаумен қатар, тарихи сананы қалыптастырып, ұрпақ сабақтастығын нығайтады. Сырдария ауданының архив саласы да осы бағытта өз міндетін абыроймен атқаруда. Архив – қоғамның рухани дамуына қызмет ететін маңызды сала ретінде бағаланады. Ол ұлттық құн­дылықтарды сақтаумен қатар, тарихи сананы қалыптастырып, ұрпақ сабақтастығын нығайтады. Сырдария ауданының архив саласы да осы бағытта өз міндетін абыроймен жүзеге асыруда.

Өткен және осы жылдың есепті мерзімінде сала мамандары ҚР Ұлттық архив қоры құжаттарын мемлекеттік есепке алу және сақталуын қамтамасыз ету бағытында қор сақтау қоймаларында күнделікті жинақтау, құжаттар мен сөрелерді шаң-тозаңнан тазарту, ылғалдылық-температуралық режимді ба­қылауды сапалы орындап келеді. Бұл ретте са­лалық терминдерді қолдана отырып, жұмыс барысын баяндап кетейін. Құжаттардың фи­зикалық жай-күйін жақсартудың 10 қорынан (Р-55, Р-57, Р-58, Р-59, Р-60, Р-61, Р-63, Р-64, Р-65, Р-66) 500 істің 6000 парағына қайта жөндеу (реставрация) жұмысы жүргізілді. Оның ішінде, аталған қорлардың 400 істің мұқабалары қайта түптеліп, 400 іске шифр басылды. Жазба қағаздары (ярлық) 300 болып орындалды. Өз кезегінде Р-55, Р-57, Р-60 қорлардан мәтіні өшуге айналған 19 істен 35 парақ қайта қалпына келтірілді. Ал Р-48, Р-49, Р-50, Р-51, Р-52, Р-53, Р-54, Р-55, Р-56, Р-57, Р-58, Р-59, Р-60, Р-61, Р-62, Р-63, Р-64, Р-65 қорлардың 410 байламның 10200 іс-құжаты шаң-тозаңнан тазартылды. Құжаттардың толықтығы мен жай-күйі бо­йынша 3 қордың: Р-49 (Шіркейлі кеңшары), Р-69 (Жамбыл ауылдық кеңесі), Р-9 (астық дайындау мекемесі) 1087 құжаты тексеріліп, 3 акт толтырылды. Есепті мерзімде архив қызметкерлеріне қор сақтау қоймасына 6890 құжат қолға беріліп, қайта орнына қойылды.

2026 жылдың үш айында құжаттардың физикалық жай-күйін жақсартуда 1 қордан (Р-9) 185 істің 1160 парағына қайта жөндеу (реставрация) жұмысы жасалды. Аталған қор­дағы 100 істің мұқабалары қайта түптеліп, 100 іске шифр басылды. Жазба қағаздары (ярлық) 25 болып орындалды. Бұдан бөлек, Р-4 қордан мәтіні өшуге айналған 4 істен 8 парақ қайта қалпына келтірілсе, Р-66, Р-67, Р-68 қорлардың 140 байламның 1458 іс-құжаты шаң-тозаңнан тазартылды. Құ­жаттардың толықтығы мен жай-күйі бойынша Р-21 қордың (Шіркейлі ауылдық кеңесінің 635 с.б.) құжаттары тексеріліп, акт толтырылды. Есепті мерзімде архив қызметкерлеріне қор сақтау қоймасынан 1260 құжат қолға беріліп, қайта орнына қойылды.

– Сіз айтып отырған бірнеше бағыт бо­йынша кешенді іс-шара легі жалғасын табуда. Мәселен, 2025 жылдың жылдық жұмыс жос­парына сәйкес 850 құжат қабылдану керек болса, орындалғаны – 527-ні құрады. Оның ішінде, 379-ы басқару, 148-і жеке құрам бо­йынша, 2-еуі жеке тектік ретінде саналады. Ал 13 сақтау бірлікте 63 құжат, 38 есепке алу, 30 фотоқұжат жатқызылады. «Ұлттық архив қоры және архивтер туралы» Заңына сәйкес, мемлекеттік архивтің жинақтау дереккөзі болып табылатын мекемелер мен ұйымдарда іс-қағаздарды жүргізу, архивтік құжаттарды сақ­тау жағдайына байланысты сала мамандарына әдістемелік көмек көрсетілді. Осы жылы да құжат қабылдау ісі мерзімді уақытында іске асуда. Ауданға қарасты әр бөлім және меншік түріне қарамастан мекемелер мамандарымен семинар ұйымдастырылады.

– Филиал қорында сақтауда тұрған қор істеріндегі мәліметтерге сүйенсек, өткен жылы аудандық мәдениет және тілдерді дамыту бөлімінің құрылғанына 75 жыл және аудандық құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімінің құрылғанына 20 жыл толып отыр. Осыған орай мекемелерге ақпараттық хат жолданып, құжаттар жинақ­талуда. Сыр өңірінен шыққан танымал тұлғалардың шығармашылық және еңбек жолы архив келушілеріне кеңінен насихатталуда. Биыл аудан­дық кәсіпкерлік және өнеркәсіп бөлі­мінің құрылғанына 20 жыл, «Шапағат-Лимитед» жауапкершілігі шектеулі серіктестігінің құрылғанына 25 жыл толып отырғанын да айта кетейін. «Сыр аға­шымен сырласқан шебер», «Ұрпақтар ұмытпайтын Ұлы Жеңістің майдангерлері – архив қорында», «Сырдарияның сыршыл ақыны», «Мәң­гілік ел құндылықтары – архив қорында», «Латын қарпіндегі көне құжаттар» тақырыбында көрмелер ұйымдастырылды. Сан түрлі тақы­рыпта кездесу кеші өткізіліп, ар­хив сала­сының ел үшін маңыздылығы кеңі­нен дәріптелуде.

– «Электронды архив» бағдар­ламасы ар­қылы архивтік құжаттарды цифрлық форматқа Р-55, Р-57, Р-58, Р-59, Р-60, Р-61, Р-63, Р-64, Р-65, Р-66 қорлардағы 1814 істің 142350 парағы енгізілді. «Құжаттардың бірыңғай электрондық архиві» ақпараттық жүйесіне Р-6, Р-12, Р-55, Р-57, Р-59, Р-60 қордағы 609 істің 63128 парағы орналастырылды. Бұл бағытта осы жылы да сала мамандары сапалы жұмыс жүргізуде.

– Кадрлардың біліктілігі қалай арттырылып келеді?

– Архив қызметкерлерінің еңбегі – аса жауапты әрі тиянақтылықты қажет ететін жұмыс. Олар құжаттарды жинақтап, жүйе­леп қана қоймай, олардың сақталуын қамтамасыз етеді, ғылыми айналымға енгізіп, зерттеушілер мен тұрғындарға қолжетімді етеді. Бұл ретте архив мамандарының кәсіби біліктілігі мен ұқыптылығы ерекше маңызға ие. Қазіргі таңда цифрландыру үдерісіне байланысты архив қызметкерлеріне ақпараттық технологияларды меңгеру талабы да артып отыр. Осы бағытта арнайы оқыту жұмыстары жүргізіліп, электронды құжат айналымы, деректер базасын қалыптастыру, цифрлық архив жүйесімен жұмыс істеу дағдылары же­тіл­дірілуде. Жас мамандарды қолдау мен олардың кәсіби қалыптасуына жағдай жасау да назардан тыс қалмайды. Тәжірибелі қызметкерлер тарапынан тәлімгерлік көр­сетіліп, жұмыс барысында бағыт-бағдар беріледі. Бұл – салада білікті әрі бәсекеге қабілетті кадрлар қалыптастырудың тиімді жолы. Мемлекеттік көрсетілетін қызметтер секілді сан алуан тақырыпта құқықтық оқытулар жүргізіледі.