Жеке тұлғалардың мүлік салығы: кімге, қанша және қашан төлеу керек?

Салық қандай мүлікке салынады?

Қазақстан аумағында меншік құқығында тұрғын үй, ғимарат, саяжай құрылысы, гараж, орынтұрақ орны және өзге де құрылыс-жайлары немесе жер учаскесі бар әрбір жеке тұлға мүлік салығын төлеуге міндетті.

Кімдер төлеуден босатылады

Кеңес Одағының Батырлары, Социалистік Еңбек ерлері, «Халық қаһарманы» және «Қазақстанның Еңбек Ері» атақтарын алғандар, үш дәрежелі Даңқ орденімен және «Отан» орденімен наградталғандар барлық мүлкінің жалпы құнынан ағымдағы жылдың 1 қаңтарына белгіленген АЕК-тің 1000 еселенген мөлшері шегінде салықтан босатылады. Бұдан бөлек, жеңілдікті санаттардың толық тізбесі Салық кодексінің 526-бабының 2-тармағында көрсетілген.

Мөлшерлеме қалай есептеледі

Салық мөлшерлемесі мүліктің кадастрлық құнына тікелей байланысты және прогрессивті шкала бойынша қолданылады: құны 2 млн теңгеге дейінгі объект үшін — 0,5%, ал 2 млн теңгеден асатын объект үшін — 1000 теңге қосу 2 млн теңгеден асатын соманың 0,08%-ы. Жалпы алғанда, заң объект құнына қарай (1 млн-нан 120 млн теңгеге дейін және одан жоғары) 0,05%-дан 1,0%-ға дейінгі диапазондағы мөлшерлемелерді қарастырады.

2026 жылғы жаңалық: «сән-салтанат коэффициенті»

2026 жылы мүлік салығын есептеу тәртібіне маңызды өзгеріс енгізілді — жылжымайтын мүлік пен жер телімі үшін төлемдер біріктірілді, әрі ресми түрде «сән-салтанат коэффициенті» енгізілді. Егер жергілікті өкілді орган нысанды жоғары жайлылық санатына жатқызса, салық сомасын 50%-ға дейін арттыруға құқылы болады.

2027 жылдан бастап не өзгереді

2026 жылдың 31 желтоқсанынан кейін мүлік салығы екі түрлі тәсілмен есептеледі: егер азаматтың барлық мүлкінің жалпы құны 450 млн теңгеге дейін болса, салық бұрынғыдай әр нысан үшін жеке есептеледі. Ал жалпы мүлік құны 450 млн теңгеден асса, жоғары мөлшерлеме қолданылады: 2 946 600 теңге көлеміндегі тұрақты төлем қосу асатын соманың 2%-ы.

Салықты қашан төлеу керек

Мүлік салығын төлеу мерзімі жыл сайын 1 қазанда аяқталады; егер бұл күн демалысқа сәйкес келсе, мерзім келесі жұмыс күніне ауыстырылады. Салықты салық органдары есепті кезеңнен кейінгі жылдың 1 шілдесіне дейін есептеп, «Азаматтарға арналған үкімет» айқындаған құн негізінде хабарлама жібереді.

Уақытылы төлемесе не болады

Мерзімі өткен әрбір күн үшін Ұлттық Банктің ресми қайта қаржыландыру ставкасының 1,25 еселенген мөлшерінде өсімпұл есептеледі. Берешек 1 АЕК-тен асса, азаматқа салықтық бұйрық жіберіледі, ол 5 жұмыс күні ішінде өтелмесе, іс жеке сот орындаушыларына беріледі; ал 20 АЕК-тен кем берешек банк шоттарына автоматты тыйым салу арқылы өндіріледі. Сонымен қатар, борышы бар азаматтар банктік қызметтерді — аударым жасау, шот ашу, несие рәсімдеу — ала алмай қалуы мүмкін.

Қалай төлеуге болады

Салықты «e-Salyq Azamat» мобильді қосымшасының тиісті сервисі арқылы, сондай-ақ Halyk Bank, Kaspi Bank сияқты екінші деңгейдегі банктердің қосымшалары арқылы тексеруге және бірден төлеуге болады.

Дереккөздер: Egov.kz, Gov.kz, Home.kz, KZNews.kz, Uralskweek.kz, Krisha.kz, Inbusiness.kz, Wikipedia материалдары негізінде дайындалды.

Сырдария ауданы бойынша Мемлекеттік кірістер басқармасы

Сурет: freepik