Тілдің адам өміріндегі рөлі

Тіл – адамдар арасындағы байланысты орнататын ең маңызды құрал. Ол ауызша, жазбаша және вербалды емес (ым-ишара) түрде қолданылады. Дұрыс қарым-қатынас қоғамдағы түсіністік пен келісімді нығайтады. Әр халықтың тілі – оның мәдениетінің ажырамас бөлігі. Тіл арқылы ұрпақтан-ұрпаққа халықтың тарихы, салт-дәстүрі мен құндылықтары беріледі. Егер тіл жоғалса, сол ұлттың мәдениеті мен рухани мұрасы да жойылуы мүмкін. Кейбір тілдер мыңдаған жылдар бойы өзгеріссіз сақталып келеді. Санскрит, тамил, иврит және қытай тілі – әлемдегі ең көне тілдердің қатарына жатады. Халық саны бойынша ең көп қолданылатын тіл – ағылшын (1,5 миллиард адам), одан кейін қытай (мандарин диалектісі) (1,1 миллиард), хинди (600 миллион) және испан (550 миллион). Тіл адамның ойлау жүйесіне тікелей әсер етеді. Көптілді адамдардың когнитивті қабілеттері жоғары болады, өйткені олар әртүрлі тілдік құрылымдарды меңгеру арқылы логикалық және шығармашылық ойлауды дамытады. Гиннестің рекордтар кітабына енген гиперполиглот – Зиад Фазах, ол 50-ден астам тілді меңгерген. Ғылым мен білімнің дамуы тікелей тілмен байланысты. Кітаптар, ғылыми еңбектер, зерттеулер – барлығы тіл арқылы таралады. Жаңа технологиялар мен инновацияларды меңгеру үшін тілді жақсы білу қажет. Адамның өзін-өзі дамытуы мен жеке тұлға ретінде қалыптасуы да тілмен байланысты. Өз ойын анық және жүйелі түрде жеткізе білу – табысты болудың маңызды шарты.
Тіл – халықтың ұлттық бірегейлігінің негізі. Қазақ тілінде 42 әріп бар және бұл тіл агглютинативті тілдер қатарына жатады, яғни сөздерге қосымшалар жалғану арқылы жаңа мағына беріледі. Мемлекеттік тілдің мәртебесін көтеру – ұлттың өзіндік ерекшелігін сақтау мен нығайтудың басты кепілі. Бүгінгі таңда шет тілдерін білу – жаһандану дәуірінде үлкен артықшылық. Көптілділік экономикалық және дипломатиялық қарым-қатынастарды дамытуға көмектеседі.
Қорытындылай келе, тіл – тек сөздер мен дыбыстардың жиынтығы ғана емес, ол – бүкіл адамзат өркениетінің негізі. Сондықтан әр адам өз ана тілін құрметтеп, оны сақтап, дамытуға атсалысуы қажет.
Алтынай Нұрбекқызы
Қорқыт ата атындағы Қызылорда
унтверситетінің 4 курс студенті
Фото: Ашық дереккөзден