Мектеп сөмкесін қалай таңдаймыз?
Жақын күндері жаңа оқу жылы басталып, ата-ана мен ұстаз үшін қарбаласқа толы сәтке басталады. Бұл ретте, әрбір ата-ана мектеп формасы мен оқу құралын дайындап қана қоймай, балаға арналған сөмкенің салмағына да назар аударғаны жөн. ҚР Денсаулық сақтау министрлігі оқушы сөмкесін таңдауға қатысты негізгі бірнеше талапты еске салды.Мамандардың айтуынша, оқулық пен оқу құралы салынған сөмкенің жалпы салмағы баланың дене салмағының 10 пайызынан аспауы керек. Мысалы, салмағы 30 келі оқушының сөмкесі 3 келіден ауыр болмағаны дұрыс. Сыныпқа қарай ұсынылатын салмақ мөлшері де белгіленген. Бұл ретте, 1-3 сынып оқушысы үшін сөмке 2 келіге дейін, 4-5 сыныпта 2,5 келіге дейін, 6-7 сыныпта 3,5 келіге дейін, ал 8-11 сыныптарда 4,5 келіге дейін болғаны жөн.
Дегенмен бұл көрсеткіштерді абсолютті шек ретінде қабылдамаған абзал. Баланың нақты дене салмағы да ескерілуі қажет. Өйткені бір сыныпта оқитын екі баланың дене салмағы әртүрлі болуы мүмкін. Сондықтан рюкзак таңдауда «сыныпқа арналған салмақтан» бөлек, баланың жеке ерекшелігіне де мән берген дұрыс.
Сөмке таңдағанда оның сыртқы көрінісіне ғана мән бермей, баламен бірге өлшеп көрген дұрыс. Рюкзак оқушының бойына сай, арқасына ыңғайлы орналасып, иықбауы реттелетін болғаны маңызды. Сөмкені екі иыққа бірдей тағу жүктемені біркелкі бөлуге көмектеседі. Арқасына жанасатын бөлігі де назардан тыс қалмауы керек. Рюкзак баланың арқасына жайлы орналасып, қозғалысына кедергі келтірмегені жақсы.
Мектеп сөмкесінің материалы да ұзақ пайдалануға әсер ететін фактор. Мамандар берік әрі су өткізбейтін материалдан жасалған рюкзак таңдауға кеңес береді.
Оның ішінде, жарық шағылыстыратын элементі бар рюкзак болуы тиіс. Бұл әсіресе таңертең немесе кешкі уақытта жолда жүрген бала үшін қауіпсіздік тұрғысынан маңызды. Ал берік әрі су өткізбейтін материал сөмкенің ұзақ қызмет етуіне және оқу құралдарын жауын-шашыннан қорғауға мүмкіндік береді.
Бұл әсіресе күз мезгілінде маңызды. Жаңбыр немесе қар кезінде сөмкенің ішіне су өтіп кетсе, оқулықтар, дәптерлер мен басқа оқу құралдары бүлінуі мүмкін. Ал сапалы материалдан жасалған рюкзак мұндай жағдайдың алдын алуға көмектеседі.
Сонымен қатар тігістерінің сапасына, сыдырмаларына, түймелеріне және иықбауларының бекітілуіне қарап алған оңтайлы. Оқушы сөмкені күн сайын пайдаланатындықтан, оның бөлшектері тұрақты жүктемеге төтеп бере алуы керек.
Ата-ана сөмкенің ішін де мезгіл-мезгілімен тексеріп отырғаны дұрыс. Сол күні қажет емес оқулық, ескі дәптер мен артық кеңсе тауары рюкзактың салмағын көбейтеді. Сондықтан бала мектепке тек қажетті затты алып жүргені жөн.
Қысқасы, мектеп сөмкесін таңдауда ең бастысы – оның жеңілдігі, баланың денесіне сәйкестігі және қауіпсіздігі. Рюкзактың салмағын бақылау арқылы ата-ана оқушының күнделікті оқу жүктемесін жеңілдетуге мүмкіндік алады.
Б.Қарамантегі
Фото: ашық дереккөз
