Қойын дәптерді қолға алып, фотоаппаратымызды асынып, құрылыс жүр­­гізілетін аумақты көзбен көру мақ­сатында нысаналы жерге бағыт алдық. Тереңөзектің іргесінде орналасқан за­уыт­­­тың құ­рылысы екі кезеңнен тұрады. Бүгінде өндіріс орны жасақталатын ау­мақты қоршау жұмыстары жүр­гізілуде. Осы күні 30-ға жуық адам бетон құю, құм блокпен қоршауды өру, жер­төле салу жұмыстарына аса мән беруде. Бұл ретте құрылыс жұмыстарына жергілікті мамандар тартылған. «Қы­зы­лорда крахмал-сірне зауыты» ЖШС дирек­торының орынбасары Шухрат Құрбанов аудан орталығынан салы­натын зауыттың стратегиялық маңыз­дылығына тоқталды.

– Агроөнеркәсіптік кешенді дамыту – ел экономикасының негізгі басым бағыттарының бірі болып отыр. Осыған байланысты жаңадан құрылып жатқан аудан орталығында жүгері өңдеу зауытын салу туралы шешім – стратегиялық тұрғыдан маңызды әрі уақыт талабына сай қадам деп санаймын. Әлемдік тәжірибеге сүйенсек, дамыған елдерде ауыл шаруашылығы шикізатын терең өңдеу арқылы жоғары қосылған құнды өнім алу кеңінен жолға қойылған. Мысалы, АҚШ, Бразилия және Қытай мем­лекеттерінде жүгері тек азық-түлік ретінде ғана емес, крахмал, биоэтанол, мал азығы және өнеркәсіптік шикізат ретін­де кең көлемде өңделеді. Бұл елдерде өндіріс тиімділігі жоғары технологиялар мен толық автоматтандырылған жүйелерді енгізу арқылы қамтамасыз етіледі. Осы тәжірибені негізге ала оты­рып, біздің зауыттың стратегиялық бағы­ты бірнеше негізгі бағыттан тұрады. Зауыт толықтай іске қосылғанда заманауи технологияларды енгізу көзделген. Өндіріс процесін толық іске қосу арқылы өнім сапасын арттырып, шығындарды азай­тамыз. Бұл бізге халықаралық на­рықта бәсекеге қабілетті болуға мүм­кіндік береді. Негізінен біздің тәжірибеміз өзге өңірлерде кеңінен қолданылып келеді. Біз бұған дейін бірнеше өңірде крахмал-сірне зауытын салып, жұмыс жасап жатырмыз, – деді Шухрат Құрбанов.

Зауыт жылына 150 мың тонна жү­гері дәнін өңдеуге қауқарлы. Зауыт құрылысының алғашқы кезеңінде шикі өнімді қабылдайтын, сақтайтын, кеп­тіретін бірнеше орын салынады. Зерт­хана ғимаратының құрылысы да жүр­гізіледі. Мамыр айының соңында Түр­кия елінен арнайы жабдықталған зауыт­қа қажетті құрылғылар әкелінеді. Франциядан дән кептіргіш қондырғы жет­кізіледі. 5 мың тонналық көптеген бөшке әкелініп, шаруалардан алынған жүгері дәні сақталатын болады. Тыным­сыз еңбек пен жүйелі жұмыстың нәти­жесінде, бірінші кезеңді осы жылдың тамыз айында аяқтау жоспарланған. Бас­тапқыда 30-ға жуық маман тұрақты жұмысқа тартылса, зауыттың құрылысы толық аяқталғанда 550 адам еңбек етеді деп күтілуде.

Расында, бұған дейін сыр­дария­лық­тар күріш, бидай секілді дәнді да­қылдарды өсіруге машықтанған. Жер­гілікті шаруалар алдағы уақытта суды аз қажет ететін жүгері егуді қол­ға алатын болады. Зауыттың Сырдария ауданында салынуы – аудан эко­номикасының серпінді дамуына ай­тарлықтай мүмкіндік туғызады. Құны 40 млрд теңгені құрайтын «Қызылорда крахмал-сірне зауыты» жобасы то­лық­тай жүзеге асқанда 28 өнім шы­ғарылады деп күтілуде. Мәселен, крах­малдың 4, сірненің 7-8 түрі өндірілсе, өзге де мал азығы дайындалады. Зауыт­тан өндірілген өнімнің 70 пайызы шетелге экспортталады.

– Зауыт салудың негізгі маңыз­ды­лығы – ол тек бір кәсіп ашу емес, бүкіл экономикаға әсер ететін үлкен жоба. Қазіргі таңда жаңадан салынып жатқан жүгері өңдеу зауыты құры­лысының бірінші кезеңі жоспарға сәй­кес табысты жүзеге асырылуда. Бұл кезең – жобаның ең жауапты әрі іргелі бөлігі болып табылады, себебі дәл осы уақытта болашақ өндірістің негізі қаланады. Бірінші кезең аясын­да құрылыс алаңын дайындау, инже­нерлік инфрақұрылымды тарту, ірге­­тас құю және негізгі өндірістік ғи­ма­раттардың қаңқасын тұрғызу жұмыс­тары жүргізілуде. Халықаралық стандарттарға сай келетін технологиялық шешімдер алдын ала пысықталып, қажетті құрал-жабдықтарды жеткізу бойынша келісімшарт жасалуда. Әлемдік тәжі­­рибеге сүйенсек, өндірістік нысан­дардың алғашқы құрылыс кезеңінде сапа мен қауіпсіздік талаптарын қатаң сақтау – болашақтағы тиімділіктің не­гізгі кепілі болып табылады. Осыған орай, біз құрылыс жұмыстарына білікті мамандарды тартып, заманауи құрылыс материалдары мен технологияларды қолданудамыз. Біздің басты мақсатымыз – тек зауыт салып қана қоймай, ұзақ жыл бойы тұрақты жұмыс істейтін, экологиялық талаптарға толық жауап беретін және жоғары өнімді өндіріс орнын қалыптастыру. Құрылыс барысы қатаң бақылауда, барлық жұмыс бекітілген мерзімдерге сәйкес кезең-кезеңімен орындалуда. Бұл кезеңде жергілікті еңбек ресурстарын тартуға ерекше көңіл бөлінуде. Бұл аудан тұрғындарын жұмыспен қамтуға және олардың кәсі­би тәжірибесін арттыруға мүмкіндік береді. Алдағы уақытта құрылыс жұмы­сының келесі кезеңдеріне көшу арқылы зауытты толық іске қосуға бағыт­талған жүйелі жұмыс жалғасады. Біз бұл жобаның аудан экономикасына тың серпін беріп, өңірдің дамуына елеулі үлес қосатынына сенімдіміз, – деді «Қызылорда крахмал-сірне зауыты» ЖШС-і директорының орынбасары Шухрат Құрбанов.

Құрылыстың екінші кезеңі 2027-2029 жылдарды қамтиды. Осы ара­лықта қоймалар, әкімшілік ғимарат салынып, заманауи технологиямен жаб­­­дықталған зауыт тұрғызылады. Аграрлық саланы әртараптандыру ма­ңыз­ды рөл атқарады. Жеке инвес­тор­дың қаражаты есебінен салынатын зауыттың жергілікті халыққа тигізетін пайдасы зор. Алдағы уақытта инженерлер, технологтар, жұмысшылар тар­­тылып, өндіріс әлеуеті артады. Тереңөзек кентінің аумағы құрылыс алаңына айналып, аудан экономикасына құйылатын қаржы көлемі артады.

Жалпы алғанда, «Қызылорда крах­­­мал-сірне зауыты» ЖШС жобасынан бөлек, 2026-2028 жылдары «Қызылорда Энерджи ЛТД» серік­тес­тігінің қуаттылығы 1 100 МВт бу-газ қондырғысының құрылысы жос­пар­лануда. Ал 41 млрд теңгелік газ өндіру зауытының құрылысы және Шаған ауылындағы 400 басқа арналған тауар­лы сүт фермасының жобасы аудан әлеуетін арттырмақ.