Қарқынды құрылыс – дамудың негізгі қағидаты

Әрине, ұшқан құстың қанаты талатын кең байтақ елімізде халық игілігі үшін толайым істер жалғасын табуда. Жалпы Сырдария ауданында құрылыс жұмысы соңғы он жылдықта бәсеңдеген емес. Былтыр аудан бюджеті 17 млрд теңгеге жуықтаған еді. Аграрлы салаға иек артатын аудан орталығы Тереңөзекте өткен жылы айтарлықтай құрылыс жұмысы жүргізілді. Ең бірінші кезекте, аймақ басшысының ықпалымен 2,8 млрд теңгеге 140 пәтер сатып алынып, кезектілік бойынша жергілікті тұрғындарға табысталды. Қазіргі уақытта «Ауыл – ел бесігі» бағдарламасы аясында кенттегі Аманкелді Иманов көшесіндегі көпқабатты тұрғын үйлер ауласын абаттандыру жұмысы жүргізілуде. Сонымен қатар мемлекеттік бағдарлама шеңберінде 73,2 млн теңгеге аудан орталығындағы 6 көпқабатты тұрғын үй жаңғыртылды. Жергілікті бюджет есебінен 200 млн теңгеге «Тағзым алаңы» қайта жаңғыртудан өткізіліп, «Жастар аллеясы» салынған болатын. Ал Тереңөзектегі 6 көшеге 13 шақырым жаяу жүргіншілер жолын салу үшін 250 млн теңге қаражат қаралды.
– Менің зайыбым – Әсел Қошпанова бірнеше жылдан бері тұрғын үй кезегіне тұрған болатын. Биыл сәтін салып, көпбалалы ана ретінде жаңа үйдің кілтін алды. Біздің 6 перзентіміз бар. Әрине, мемлекеттің қолдауын анық сезініп, жаңа баспанымызға ие болдық. Бүгінде жаңа қоныстану аймағының тұрғынымыз. Шын мәнінде, біз секілді әрбір отбасы жаңа үйге қол жеткізіп жатса, әлеуметтік-тұрмыс жағдайы біршама оңалатыны жасырын емес. Қазіргі уақытта баспанасына көшіп келген көпшілік жаңа ортаға қалыптасуда, – дейді Бақыт Сардарбеков.
Сырдария ауданында Тереңөзек кентінен бөлек, 13 елді мекен бар. Бірқатар ауылда құрылыс жұмысы жүргізіліп келеді. Мәселен, бір ғана жол саласына аудан бойынша 1,4 млрд теңге қаржы бөлінген. Айта кетейік, Тереңөзек кенті, Бесарық, Қоғалыкөл, Ақжарма, Қалжан ахун, Сәкен Сейфуллин елді мекеніндегі 25 көше күрделі жөндеуден өтсе, аудандық бюджет есебінен 247 млн теңгеге Тереңөзек кентінің 7 көшесіне орташа жөндеу жұмысы жасалған. Ауқымды жобаның нәтижесінде, аудандағы жолдардың жақсы және қанағаттарлық жағдайының үлесі 99 пайызға жетті.
Расында, 2024-2025 жылдары Сырдария ауданында бірнеше нысан пайдалануға берілді. Ауқымды жоба ретінде «Руханият» орталығының құрылысын ауыз толтырып айтуға болады. Бүгінде халыққа сапалы қызмет көрсетіп отырған ғимараттың ішінде неке қию залы, кітапхана, музей, архив, жастар сарайы, ардагерлер мен аналар үйі бар. 7 ауданда бой көтеретін «Руханият орталығына» 11 млрд 500 млн теңге қаржы бөлінген. Қазіргі уақытта жергілікті халық орталықтың игілігін көріп, әлеуметтік, мәдени, саяси жиындарда бас қосып тұрады.
Қай кезде де халықтың әл-ауқатын жақсарту барысында әлеуметтік нысандардың көптеп ашылуы – маңызды рөл ойнайды. Осыдан 2 жыл бұрын Нағи Ілиясов елді мекенінде жаңадан «Ауылдық денсаулық сақтауды жаңғырту» ұлттық жобасы аясында дәрігерлік амбулатория пайдалануға берілді. Ал өткен жылы аудандық аурухананың «Паллиативтік көмек» және «Медициналық оңалту» бөлімшесі және Аманкелді елді мекеніндегі дәрігерлік амбулатория күрделі жөндеуден өтті. Бүгінде емдеу мекемелері халық игілігіне жұмыс жасауда. Аудандық ауруханаға қарасты «Паллиативтік көмек» бөлімшесіне облысқа қарасты барлық ауданнан науқастар жатқызылуда.
Білімге құйылған инвестиция – болашақтың іргетасы іспетті. Өз кезегінде былтыр №132 орта мектепті күрделі жөндеуге 293 млн теңге бөлініп, құрылыс жұмысы жасалды. Осы күні ауыл балалары жаңарған, жаңғырған білім ошағында оқуда.
– Сырдария ауданында 2024 жылы ауқымды жобаның құрылысы жүргізілді. Тереңөзек кентіндегі жаңа шағын ауданның инфрақұрылымы 35 гектар жерге жасалып, қиыршық тас жолы төселді. Жұмыс толықтай аяқталып, нысан пайдалануға берілді. Дәл осындай инфрақұрылым жұмысы кент орталығында 100 гектар жерге жалғасын тапты. Тұрғындарға қолайлы орта қалыптастыру мақсатында құрылыс жұмыстарына жіті көңіл бөліп келеміз. Бұрыннан жаяу жүргінші жолы түспеген көшелерге бұл жобаның іске асуына көңіл бөлдік. Құрылыс жұмысы қарқын ала бастаған сәтте аудан экономикасы нығайып, ауқымды жобалар көпшілік үшін беріле бастады, – деді аудандық құрылыс, сәулет және қала құрылысы бөлімінің басшысы Нұржан Бисембаев.
Осыдан бірнеше жыл бұрын Тереңөзек кентінің тұрғындары отын жарып, көмір кіргізуден арылған болатын. Себебі аудан орталығына «көгілдір отын» пайдалануға берілді. Бүгінде ауданға қарасты Қалжан ахун, Сәкен Сейфуллин, Асқар Тоқмағамбетов ауылының тұрғындары да «көгілдір отынның» рахатын көруде. Былтыр құны 1 млрд теңгеге А.Тоқмағамбетов және С.Сейфуллин ауылдық округтері табиғи газға қосылып, тұрғындар тұрмысы жеңілдеді. Анығын айтқанда, биыл Шаған және Нағи Ілиясов ауылдарына газ құбырын тарту жұмысы жүргізілуде. Жоба құны – 3,3 млрд теңгені құрайтындығын айта кеткен жөн. Алдағы меже – ауданды толықтай 100 пайыз газдандыру екені мәлім.
Жылдар бойы тозығы жеткен су құбырларын жаңарту – күн тәртібіндегі мәселе еді. Бұл мәселе де кезең-кезең бойынша шешімін табуда. Мәселен, Шаған ауылындағы Ғ.Мұратбаев, А.Иманов және А.Иманов жолақ көшелері бойындағы су құбыры мен көру құдықтары құрылысы жүргізілді. Сонымен қатар дәл осындай құрылыс Аманкелді ауылындағы Ж.Құлымбетов, А.Ағайдаров, А.Жанкин көшелері бойында жасалды. Ал Тереңөзек кентіндегі Ғ.Мұратбаев, Ш.Құндызбаев, О.Абдулпаттаев, Тоғанас батыр, Қазақ, И.Тоқтыбаев, А.Құнанбаев, Жамбыл, Жеңістің 50 жылдығы, А.Әлиакбаров көшесі бойындағы су құбыры желісінің құрылысы қарқын алды.
Әрине, сусыз тіршілік жоқ. Тіршілік нәрінің халыққа қолжетімді болуына жағдай жасау – мемлекеттік саясаттың бір бағдары саналады. Осы күні аудан тұрғындары тәулік бойы таза ауызсуды тұтынуда.
Тозығы жетке электр желісін ауыстыру – негізгі мәселенің бірі. Өтке жылы Қалжан ахун елді мекенін электрмен жабдықтау құрылысы басталды. Жоба 2025 жылға өтпелі.
Бүгінде елді мекенде толықтай электр желісі ауыстырылуда. Жобаның аяқталуына «Ауыл – ел бесігі» бойынша қомақты қаржы бөлінген.
Бүгінде экологиялық жағдайды жақсарту мақсатында күл-қоқыстан арылу – негізгі міндеттің бірі. Шындығында аудан бойынша күніне бірнеше тонна қоқыс шығатыны белгілі. Сондықтан қатты тұрмыстық қалдықтар полигонын салу – күн тәртібінен түспейтін мәселе қатарына жатқызылған еді. Өткен жылы ауданда жоба құны – 495,2 млн теңгені құрайтын арнайы қатты тұрмыстық қалдықтар полигоны іске қосылды. Осы күні арнайы полигонның көмегімен қоқыстарды қайта өндеу – қолжетімді. Әрине, қоршаған ортаны күл-қоқыстан арылту арқылы жаңа технологияның игілігіне жүгінетін боламыз.
Республикаға танымал Нағи Ілиясов ауылының қатарына бүгінде Бесарық ауылы да қосылды. Бесарық елді мекенінде «Абай-Дәулет» серіктестігі демеушілігімен Бесарық ауылында 3000 шаршы метрді қамтитын ғимаратта шағын өндірістік аймақ ашылды. Ғимаратта 12 кәсіпорын орналасып, жеке кәсіпкерлер нысанды ақысыз, тегін пайдалануда. Өз кезегінде Бесарық ауылындағы ілкімді істерді Ақтөбе және Маңғыстау облысынан келген арнайы делегат тамашалады. Олар оң бағасын берді.
Негізінен, «Ауыл аманаты» жобасымен өткен жылы аудан бойынша 273 млн теңгеге 18 жобаға өтінім беріліп, 10 жоба қолдау тапты. Аталған Бесарық ауылының мәдениет үйі қайта жаңғыртудан өткізілді. Аймақ басшысы Нұрлыбек Нәлібаевтың қатысуымен спорт кешені ашылды. Айта кетейік, ашылған спорт кешені бір мезетте 100-ге жуық баланы қабылдайды. Бұл жерге келушілер қазақ күресі, дзюдо, бокс, грек-рим, еркін күрес, таеквондо, волейбол, футболмен айналыса алады.
«Қызылорда-Аэропорт-Қоғалыкөл-Шіркейлі» автожолының жөндеу жұмысы жүргізілуде. Аталған жобаны іске асыру үшін аудандық бюджеттен 571,6 млн теңге бөлінді. Жөндеу жұмыстарын «Қызылорда жолдары» ЖШС атқаруда. «Қызылорда-Аэропорт-Қоғалыкөл-Шіркейлі» автожолының 10,2 шақырымына орта жөндеу жұмыстары қарқын алуда.
Апта ағымында аудан басшысы Берік Сәрменбаев мердігер компания өкілдерімен кездескен уақытта жол инфрақұрылымының тұрғындар өміріндегі маңыздылығын атап өтіп, жөндеу жұмыстарының сапасына баса назар аудару керектігін ескертті. Жол құрылысының белгіленген мерзімде аяқталуы, пайдаланылатын материалдардың сапасы және экологиялық талаптардың сақталуы қатаң бақылауда болатынын айтып, сала басшыларына нақты тапсырмалар жүктеді.
2025 жылы Сырдария ауданында бірнеше жоба жүзеге асырылады. Мәселен, Тереңөзек кентін, С.Сейфуллин елді мекенін, А.Тоқмағамбетов инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымды электрмен жабдықтау үшін бюджеттен қаражат алу мақсатында өтінім ұсынылған. Әрине, аталған елді мекендерде электр бағаналарын жаңғырту шеңберінде жүйелі жұмыстар жасалғаны жақсы. Тозығы жеткен электр бағанасын ауыстыру арқылы елді мекендердің әлеуетін арттыру көзделген.
Сонымен қатар жоба құны – 186,5 млн теңгені құрайтын Нағи Ілиясов ауылында жеке тұрғын үйлерге инженерлік-коммуникациялық инфрақұрылымдар құрылысын жүргізу көзделген. Алдағы уақытта бюджеттен қаржы бөлініп, тұрғындар игілігі үшін тың жоба жүзеге асатынына сенеміз.
Міне, Қызылорда облысының негізгі аудандарының бірі саналатын Сырдарияда ауыз толтырып айтарлықтай жобалар жүзеге асуда. Өңірдің айшықты келбеті сәулеті жарасқан аудандармен де жаңғыра бермек.


Дайындаған
Балтабай ОРДАБЕКОВ