Химиялық тұрмыстық заттармен уланудың алдын алу
Химиялық заттармен улану әртүрлі жағдайларда болуы мүмкін. Көбінесе улы әсерлері бар тұрмыстық химиямен (кір жууға, тазалауға, ыдыс жууға және т.б.) немесе тыңайтқыштармен – абайсыз жұмыс істегенде, сондай-ақ өндірісте қолданылатын дәрілік заттардан, бояулардан және химиялық қосылыстардан болады. Химиялық уланудың пайда болуы бұл заттың түріне және оның ағзаға қалай енгеніне байланысты. Мұндай бірнеше жолдар бар: тыныс алу, өңеш, тері және шырышты қабаттар.
Тыныс алу жолдары арқылы химиялық булармен улану
Уытты заттармен тыныс алғанда, ең алдымен, жоғарғы тыныс жолдары зардап шегеді және келесі белгілер пайда болады: ентігу және тыныс алудың қиындауы, жөтел, жедел респираторлық жеткіліксіздік - тыныс алудың баяулауы немесе тоқтауы, жоғарғы тыныс жолдарының химиялық күйіктері, терінің айқын бозаруы немесе көкшіл реңктері, көздің шырышты қабығының құрғақтығы, бағдардың бұзылуы, галлюцинациялар, сананың жоғалуы, жүрек соғу жиілігінің, жұмыс ырғағының өзгеруі (жүрек соғуының баяулауы немесе жылдамдауы).
Өңеш арқылы химиялық улану
Улы химикаттарды жұтқанда зақымдануы химиялық заттардың табиғатына байланысты: сілтілер мен қышқылдар химиялық күйік тудырады, басқа қосылыстар асқазан мен ішекте сіңіп, қанға түскен кезде улы әсерлерін бастайды. Бұл жағдайларда келесі белгілер байқалады: тамақ пен асқазанның қатты ауыруы, ауыздың, көмейдің, өңештің, асқазанның және ішектің шырышты қабатының химиялық күйіктері, жүрек айну, құсу, оның ішінде асқазанда ішкі қан кетумен қара құсу немесе ішек, ас қорыту және диарея, ішкі қан кетуге байланысты қара түсті нәжіс, құсу және диарея кезінде сұйықтықтың жоғалуына байланысты сусыздандыру.
Теріге немесе шырышты қабаттарға химиялық заттармен улану
Улар теріге түскенде, зақымдану сипаты химиялық заттардың табиғатына да байланысты: сілтілер мен қышқылдар күйік қалдырады, өте улы зақымдайтын заттар сіңіп, тері арқылы қанға еніп, ішкі мүшелердің жұмысына тікелей әсер етеді. Бұл жағдайларда келесі белгілер байқалады: тамақ пен асқазанның қатты ауыруы, ауыздың, көмейдің, өңештің, асқазанның және ішектің шырышты қабатының химиялық күйіктері, жүрек айну, құсу, оның ішінде асқазанда ішкі қан кетумен қара құсу немесе ішек, ас қорыту және диарея, ішкі қан кетуге байланысты қара түсті нәжіс, құсу және диарея кезінде сұйықтықтың жоғалуына байланысты сусыздандыру.
Химиялық улануға күдіктенсеңіз дереу медициналық көмекке жүгініңіз.
Химиялық уланудың алдын алу шаралары
Ықтимал қауіпті заттарды, дәрі-дәрмектерді, тұрмыстық химияны және т.б. сақтау, пайдалану және тасымалдау кезінде сақтық шараларын сақтаңыз.
Балалардың мұндай заттарға қол жеткізу мүмкіндігін болдырмаңыз, алғашқы медициналық көмек қобдишаларын, тазалау және тазалау құралдарын, сірке суын, алкогольді, бензинді және т.б. қауіпсіз, толығымен жабық жерлерде сақтаңыз;
Ешқашан балалар қателесіп ішуі мүмкін қауіпті сұйық заттарды сусын бөтелкелеріне құймаңыз.
Қауіпті заттармен жұмыс істеу немесе дәрі-дәрмектерді қабылдау алдында нұсқауларды мұқият оқып шығыңыз және барлық ұсыныстарды елемей орындаңыз.
Г. ТҰСМАҒАНБЕТОВА,
Сырдария аудандық санитариялық-
эпидемиологиялық бақылау басқармасының
бас маманы
Сырдария аудандық санитариялық-
эпидемиологиялық бақылау басқармасының
бас маманы
Фото: ашық дереккөз










